FlowMapper AI — online VSM-tool voor waardestroomanalyse

Waarom deze tool is ontstaan

Waardestroomanalyse (Value Stream Mapping) is een van de meest effectieve Lean-tools — mits iemand daadwerkelijk gaat zitten, betrouwbare gegevens verzamelt op de werkvloer of op kantoor, en de kaart zo tekent dat er conclusies uit te trekken zijn. In de praktijk worden de meeste VSM-kaarten die ik in jaren werk als Lean Six Sigma Master Black Belt heb gezien, gemaakt in Excel of op papier, worden ze zelden bijgewerkt, en nog zeldzamer berekent iemand er direct PCE of Takttijd uit zodra de gegevens veranderen.

Ik wilde een tool die de volgorde van het werk omdraait: iemand verzamelt gegevens daar waar hij de zaak het beste kent — op de gemba, in gesprek met de operator of de persoon die het proces uitvoert — terwijl het vervelende rekenwerk, tekenen en consistent houden van de kaart door de tool wordt overgenomen. Vandaar FlowMapper AI: een invoerblad met tips (wat te meten en hoe), automatisch tekenen met klassieke VSM-symbolen, en direct berekende kengetallen, zodat de teamdiscussie start vanuit feiten, niet vanuit het tekenen van rechthoeken.

Ik heb ook een probleem opgelost dat in klassieke VSM vaak over het hoofd wordt gezien: processen waarin één stap ontstaat uit meerdere (soms tientallen) parallelle inputs — grondstoffen, subassemblages, informatie uit verschillende bronnen. In FlowMapper AI kun je zo'n stap uitklappen tot een boom van inputs, zo diep als nodig, en kun je op elk niveau "inzoomen" om een aparte kaart en kengetallen te zien die alleen voor die tak gelden.

Deze tool is gratis voor eenvoudige processen. De PRO-versie ontgrendelt de volledige schaal — een onbeperkt aantal stappen en een onbeperkte, meerlagige componentenboom — voor bedrijven die echt complexe processen willen mappen.

Wat de tool doet

• Twee gegevensmodi — productie (C/T, C/O, Uptime, cellen) en dienstverlening/kantoor (doorlooptijd, omsteltijd, beschikbaarheid, zaakwachtrij), elk met eigen terminologie en tips bij elke kolom.
• Automatisch getekende VSM-kaart — klassieke symbolen: een procesvak met gegevens (C/T, C/O, Uptime), een voorraaddriehoek, een "push"-pijl, een elektronische-informatie-zigzag vanuit de stuurcel, leverancier en klant.
• Doorlopende tijdlijn (Doorlooptijdladder) — één trapdiagram onder de kaart: een hoge trede = dagen wachten, een lage trede = seconden echte verwerking, met een samenvattende totale-Doorlooptijd-cel.
• Recursieve componenten en grondstoffen — elke stap kan eigen parallelle inputs hebben (subassemblages, grondstoffen), elk met hun eigen inputs — zonder dieptebeperking. Boven de 5 inputs klapt de kaart automatisch samen tot één marker om overzichtelijk te blijven.
• Drill-down — klik op een component en je krijgt een aparte kaart en kengetallen die alleen voor die tak gelden, met broodkruimels om terug te gaan naar elk niveau hierboven.
• AI-inzichtkaarten — automatische observaties over de bottleneck, de grootste buffer en lage procesefficiëntie, met begeleidende "5 keer waarom"-vragen.
• "Wat als"-simulator — schuifregelaars voor voorraad, omsteltijd en doorlooptijd voor een gekozen stap, met een live kaart en kengetallen voor/na.
• Afdrukken en PDF-export — rechtstreeks vanuit de browser, met watermerk en voettekst.

Hoe de kengetallen worden berekend — volledige beschrijving

Alle onderstaande formules werken identiek in productie- en dienstverleningsmodus — alleen de kolomnamen veranderen, niet de wiskunde.

Takttijd

Dit is het tempo waarin de klant één eenheid of één zaak "afneemt". Als de cyclustijd (C/T) van een processtap langer is dan de Takttijd, kan die stap de vraag niet bijhouden — de tool markeert dit automatisch als een bottleneck (een rode rand op de kaart, een gele Kaizen-marker).

Voorraad / wachtrij in dagen

Het aantal stuks of zaken dat in de buffer wacht, zegt op zichzelf niet veel — pas gedeeld door de dagelijkse vraag laat het zien voor hoeveel dagen werk die voorraad toereikend is. Dat is precies de waarde die als driehoek op de kaart en als hoge trede op de tijdlijn wordt getekend.

Totale voorraad / Doorlooptijd

Dit is het belangrijkste verschil met een Excel-blad: wanneer een stap een uitgeklapte boom van subassemblages en grondstoffen heeft, verdwijnt hun voorraad niet uit de berekening — deze telt op bij de totale Doorlooptijd, samen met de hoofdlijn. Precies dat is te zien op de tijdlijn als een gemarkeerde "Doorlooptijd"-cel aan het einde van de ladder.

Waardetoevoegende (VA) tijd

Dit is de totale tijd van echt werk aan het product of de zaak — eveneens recursief berekend door de hele boom heen, niet alleen langs de hoofdlijn.

PCE (Process Cycle Efficiency)

Het klassieke kengetal voor procesefficiëntie: welk percentage van de totale doorlooptijd bestaat uit echt, voor de klant betaald werk. Waarden onder de 5% komen in de praktijk vaak voor — ze betekenen dat het product of de zaak het grootste deel van de tijd wacht, in plaats van verwerkt te worden. De tool markeert zo'n resultaat rood in het kengetallenpaneel.

Hoe geneste niveaus (componenten en grondstoffen) worden berekend

Elke stap van de hoofdlijn kan eigen parallelle inputs hebben — componenten, subassemblages of grondstoffen die in werkelijkheid in aparte cellen ontstaan en pas in die ene stap samenkomen (bijvoorbeeld een stoelframe gelast uit vijf onderdelen, elk met een eigen cyclustijd en buffer). De rekenregels zijn op elk niveau hetzelfde:

• Elk component heeft een eigen C/T, C/O, Uptime en voorraad, net als een gewone stap.
• Een component waarvan de C/T de Takttijd overschrijdt, wordt als bottleneck gemarkeerd — net als een hoofdlijnstap.
• Een component kan eigen componenten hebben (een grondstof die een subassemblage voedt, een subassemblage die een volgende subassemblage voedt) — zonder dieptebeperking.
• De kengetallen bovenaan (Takttijd, Doorlooptijd, VA-tijd, PCE) tellen altijd de hele boom op — alle niveaus, niet alleen de hoofdlijn.
• Drill-down: door op een component te klikken kom je op een aparte kaart die dat component als één stap toont met de eigen inputboom erboven — en de kengetallen bovenaan herberekenen zich alleen voor die tak. Broodkruimels boven de kaart laten je terugkeren naar elk niveau hierboven, tot aan de volledige hoofdkaart.
• Samenvouwen bij meerdere leveranciers: wanneer een stap meer dan 5 parallelle inputs heeft (typisch bij tientallen grondstofleveranciers), toont de kaart automatisch één verzamelmarker "▤ N inputs" in plaats van het overzicht te verstoren — een klik klapt de volledige lijst uit.

Symbolen op de kaart — klassieke VSM-taal

Open de tool

Hieronder staat de werkende applicatie — je kunt direct de gegevens van je proces invoeren. Gratis versie: 1 hoofdkaart, max. 3 stappen, geen invoercomponenten.

Licentie: gratis en PRO

De gratis versie is geen proefversie — er is geen tijdslimiet. Alleen de schaal van het proces is beperkt. Is je proces groter, of heb je invoercomponenten nodig, dan pas ik graag een PRO-licentie aan jouw situatie aan — schrijf me, een kort gesprek is genoeg.

De online tool hierboven is altijd de gratis versie — voor een snelle blik op hoe het werkt. De volledige PRO-versie draai je vanaf het gedownloade bestand, lokaal in de browser — bewust, want een werkvloer heeft niet altijd toegang tot een extern netwerk, en procesmapping zou daar niet van mogen afhangen.

Hoe te beginnen (4 stappen)